NGƯỜI ĐÀN BÀ TRONG CỒN CÁT

Sống, tức thị bọn họ triển khai các cuộc tương thoại. Cuộc tương thoại ấy có thể là tư giải pháp cá nhân cùng với cá nhân, cá nhân cùng với xã hội, và ta cùng với ta.

Bạn đang xem: Người đàn bà trong cồn cát

“…chén rượu cay,Một đời tôi uống hoài,Trả lại từng tin vuiCho thiên hạ chờ đợi…”

Trịnh Công Sơn (1937-2000)

Kiểu tương thoại sau cuối ấy là một nỗ lực chiêm nghiệm suy tư nhằm khơi mào đến những chủ đề sâu rộng với dàn trải ra như: Triết lý là gì? Đời sống là gì?… nói cách khác hơn là bọn họ tra cứu bí quyết tương thoại giữa tư tưởng và thi tưởng trong sự phân trạng rỡ thuộc tột của giới hạn ngôn ngữ thế gian vốn đầy tràn ngộ nhận, cùng phải đánh liều với hiểm họa tối thượng để nói lên Như Thể. Như thế, cuộc tương thoại này cần phải được đặt ra một phương pháp trang trọng ưu liệt bên trên những mong mỏi manh và phù phiếm của người đời.

Những ngôn từ ấy là của Martin Heidegger. Và như thế, Lúc họ đọc một tác phẩm văn học, ấy là bọn họ đã bước vào một cuộc tương thoại đặc biệt.

Theo Bakhtin, đối thoại là bản chất của cuộc sống con người “nhỏ người tsay mê gia cuộc đối thoại ấy bằng toàn bộ bé người mình cùng toàn bộ cuộc đời mình… Bản Ngã không chết. Cái chết chỉ là sự ra đi. Con người ra đi lúc đã nói lời của bản thân, nhưng bản thân lời nói ấy còn lại tồn tại trong cuộc hội thoại ko bao giờ kết thúc…” 1. Và Bùi Giáng cũng viết: “Em về mấy thế kỷ sau, ngó trăng còn thấy ngulặng màu ấy ko, ta đi gửi lại đôi loại, lá rơi bao gồm dội lại vào sương mù?”. Nhưng còn hơn thế nữa, khi ta song thoại thì tác phẩm văn học ấy đưa ta vào một cuộc đối thoại knghiền, một cuộc đối thoại song trùng. Độc giả vừa phải đối thoại với tác giả vừa phải đối thoại với “trường văn hoá” nhưng mà tác giả đó hiện diện. Theo Đoàn Văn Chúc, “trường vào trường văn hoá được hiểu tương tự như trường trong vật lý học, là một quần thể vực trong đó một hiện tượng từ giỏi điện, hay một hệ thống lực được biểu thị. Từ đấy, một phương pháp ẩn dụ, trường văn hoá là một không khí - dân cư vào đó một hay những sự kiện văn hoá được diễn ra” 2. Và bởi thế cơ mà mỗi dân tộc sống ở một không gian cư trú riêng biệt, một loại hình dân cư riêng biệt phải những sự kiện văn hoá với tập tục, cách suy nghĩ của những dân tộc cũng bao gồm sự không giống biệt. Có giống nhau thì chỉ giống nhau về bản chất những nỗi niềm của thân phận con người, còn bí quyết diễn tả những nỗi niềm ấy thì khác biệt tùy theo từng dân tộc, từng cá thể con người. Điều này càng rõ rệt hơn Lúc bọn họ đọc một tác phẩm văn học nước kế bên.

Nhật Bản với vị trí địa lý đặc thù của bản thân là quần đảo, trong suốt lịch sử dài lâu của mình đã rời được những cuộc xâm lăng của đế quốc vày vị trí địa lý xa xăm nhưng vẫn tiếp thu được trọn vẹn những tinh tuý của văn học cùng văn hóa Trung Quốc một bí quyết tự nguyện bằng bí quyết gửi người sang trọng du học. Những thành tố ngoại sinch này được kết hợp nhuần nhị với nền văn hóa bản địa quần đảo một biện pháp đặc sắc. Vì thế ngay lập tức từ thời kỳ bắt đầu có chữ viết cùng chủ quyền thiết yếu trị, thì Nhật Bản đã tự xây dựng cho bạn được một diện mạo văn hoá riêng, với một bản sắc văn học riêng độc đáo, đầy bản lĩnh nhưng mà đỉnh cao là tác phẩm Genji monogatari (Nguyên thị vật ngữ) của nữ sĩ Murasaki Shikibu viết vào đầu thời kỳ Heian (794-1192), kể về những mối tình say đắm của đàn ông Hoàng tử Genji. Rồi sau đó là sự chìm đắm trong “cuộc hành trình dài nội tại” của bản sắc dân tộc mà lại theo Kawabata thì dường như “từ thời Heian trở đi văn học Nhật Bản dường như chỉ đi xuống” trong sương lửa và nội chiến. Từ lúc ấy, văn học Nhật Bản cứ mãi đợi chờ một luồng gió mới.

Phải đến thời Ebởi vì (1604-1867), khi chủ yếu quyền Mạc phủ của Ieyasu bắt đầu mở cửa sắm sửa với những nước Hà Lan, Bồ Đào Nha với Anh thì một làn gió mới manh nha mang đến nền văn học Nhật Bản. Làn gió văn học phong tình nổi lên với Ihara Saikaku qua những tác phẩm Cmặt hàng trai đa tình (Koshoku ichidai otoko - Hiếu sắc nhất đại nam), Cô gái đa tình (Koshoku ichidẻo onna - Hiếu sắc nhất đại nữ), Năm cô gái mê mệt tình (Koshoku gonin onmãng cầu - Hiếu sắc ngũ nhân nữ)… Làn gió tươi đuối của bờ cõi Hoa nghiêm với những vần thơ Thiền trong sạch của Matsuo Basho, cơ mà đỉnh cao là Con đường sâu thẳm (Oku no hosoi michi - Aùo đưa ra tế đạo)…

Nhưng phải chờ đến thời Minc Trị (1868-1911) cùng với những cải biện pháp duy tân của Thiên Hoàng Minch Trị, thì mới là “thời đã đến” của văn học Nhật Bản. Ngọn gió văn chương hiu hắt được thổi bùng lên cùng cất cánh phần phật trong tim tư những bé người dấn thân làm cho văn nghệ. Từ Mori Ogai, Shimazaki Toson rồi đỉnh cao là Natsume Soseki, văn học hiện đại của Nhật Bản đã thức tỉnh và sải những bước lâu năm sau đó qua những thời Đại Chính (Taisho) (1912-1925), Chiêu Hoà (Showa) (1926-1989) qua những thương hiệu tuổi lẫy lừng như Akutagawa Ryunosuke, Yokomitsu Riichi, Kawabata Yasunari. Văn hào Kawabata đã đưa Nhật Bản bước thẳng lên văn đàn quốc tế với giải thưởng Nobel văn học năm 1968. Và chỉ sau đó hai mươi sáu năm bước chân của Kawabata lại được tiếp nối bởi Oe Kenzaburo, người nhận giải Nobel văn học thứ nhị cho nền văn học hiện đại Nhật Bản vào năm 1994. Đó là “thời đã mãn” mang lại nền văn học phương Đông trầm mặc cùng kiêu hùng này.

Những bước chân tuy âm thầm mà vang dội ấy của nền văn học hiện đại Nhật Bản đã có tác dụng ghê ngạc cả thế giới. Những bên nghiên cứu bắt đầu triệt để tìm hiểu “sức mạnh vượt trội” của nền văn học Nhật Bản và họ đã tái “phám phá” ra những thương hiệu tuổi không giống như Mishima Yukio, Tanizaki Junichiro, Murakamày Haruki, Yoshimokhổng lồ Banana… Và vào số đó tất cả một tên tuổi mà lại đến bây giờ người ta vẫn còn nhắc nhở đến bởi vì những bài bác học nhân văn thể hiện vào nhiều tác phẩm mang tính chất biểu tượng cao độ. Đó chính là Abe Kobo. Nói như Nietzsbịt “bé người chết đi là để trở thành bất tử” thì đúng là thời gian qua đi càng khiến cho tên tuổi Abe Kobo ngày dần trở đề nghị chói sáng sủa rạng rỡ huy hoàng.

*
Abe Kobo, nhà văn Nhật Bản, sinch năm 1924 tại Tokyo cùng mất năm 1993. Ông tốt nghiệp đại học Tokyo, chuyên ngành y tế. Tác phẩm của ông gồm tiếng vang lớn bên trên trường quốc tế. Abe Kobo thường miêu tả nỗi bất an xao xuyến của thân phận nhỏ người, với phong thái rất hiện thực (chougenjitsu). Những tác phẩm lớn của ông tất cả thể kể đến là Người đàn bà vào cồn cát (Suna no Onna), Bức tường (Kabe), Gương mặt tha nhân (Tanin no kao), Con thuyền Sakura… Năm 1951 (Chiêu Hòa thứ 26), tác phẩm Bức tường (Kabe) của ông nhận được giải thưởng văn học Akutagawa. Tác phẩm Người đàn bà trong cồn cát (Sumãng cầu no onna) in năm 1962, nhận được giải “Yomiuri Bungakushou” (Độc mãi văn học thưởng) cùng giải thưởng cao nhất của Pháp giành cho tác phẩm nước ngoại trừ. Truyện của Abe Kobo ngập tràn các biểu tượng cùng ẩn dụ. Ngay cả từ những tiêu đề tác phẩm, chúng ta cũng bao gồm thể thấy rõ điều đó.

Trong số những đơn vị văn hiện đại Nhật Bản thì Abe Kobo và Murakamày Haruki gồm sở trường cần sử dụng bí quyết biểu tượng một giải pháp nhuần nhị để diễn đạt tự tưởng của bản thân.

Và chúng ta hãy thuộc tìm hiểu một tác phẩm lớn quan trọng của Abe Kobo là Người đàn bà vào cồn cát. Bằng cách tương chiếu giữa Heidegger với Abe Kobo, Cửa Hàng chúng tôi cố gắng làm cho sáng sủa tỏ tư tưởng chính yếu của tác gia này vào việc đào sâu suy tư đến mức trầm tích sâu nhất gồm thể nhằm tát cạn một tư tưởng phổ biến cuối thuộc mang tính chất phổ quát tháo nhất của tác phẩm.

Câu truyện nói về Niki Jinpei, một đơn vị côn trùng nhỏ học, trong khi đi tra cứu một mẫu côn trùng nhỏ đã lạc bước vào xứ mèo. Người ta đưa anh xuống hố cát qua đêm cùng với một người nữ. Sáng ra người ta rút ít mất thang dây. Và Jinpei tuyệt vọng, nỗ lực kiếm tìm cách vượt thoát. Và một lần anh đã suýt vượt thành công. Sau Lúc bị bắt lại, anh làm việc một biện pháp vô hồn, cùng chỉ search vui khi phạt kiến ra dòng bẫy nước. Anh cùng với người nữ yêu thương nhau, tra cứu vui vào lao động để sở hữu một chiếc radio, một chiếc gương soi. Sau thuộc người phụ nữ tất cả tnhì xung quanh tử cung phải đưa đi cấp cứu. Jinpei vào thế lưỡng khả giữa vượt bay và ở lại, đã chấp thuận nhận xứ cat này làm quê hương…

Truyện chỉ có vậy. Nhưng chỉ gồm vậy là thế nào? Những tình tiết đơn giản mở ngỏ ra vô vàn những khả năng. Có một sự tương hợp lạ kỳ giữa tư tưởng của Abe Kobo gửi gắm qua tác phẩm với tiến trình suy tưởng của Heidegger. Khi nhận thấy điều đó, thoạt đầu công ty chúng tôi tởm hoảng nhưng sau thời điểm bớt choáng ngợp, công ty chúng tôi quyết định đặt hai tác gia này vào một cuộc tương thoại khả năng. Có thể đây là một hành động liều lĩnh cùng dại dột nữa. Nhưng như Cửa Hàng chúng tôi đã nói, nếu triệt để suy tư, bọn họ sẽ thấy cuộc tương thoại này mở ngỏ ra vô vàn những khả năng nhưng mà tự bọn chúng soi chiếu lẫn nhau trong số bước đi uyển chuyển của tư duy triệt để…

Thoạt kỳ thủy là như thế. Con người là một hữu thể bị quăng nỉm vào cõi nhân sinc. Đó là khởi điểm suy tư của Heidegger. Và đó cũng là quang cảnh mở đầu câu truyện Người đàn bà vào cồn cát 3 của Abe Kobo. Niki Junpei, người cơ mà đến cuối truyện bọn họ mới biết tên qua thông báo tin mất tích của Tòa án Nội Vụ, chợt bị quăng ném nhẹm vào một hố cát - hố thẳm vực sâu của vùng vẫy cưỡng phòng ở khoảng giữa chấp nhận cùng chối từ, một chốn ngụ cư của Hữu - tại - thế và Hữu - quy - tử. Thoạt đầu anh rất ngạc nhiên, với chỉ tất cả mình anh là ngạc nhiên thôi, mọi người khác thì bình thản. Chúng ta cần phải nhớ rằng ngạc nhiên chính là khởi điểm của suy tư. Sự ngạc nhiên xô đẩy Jinpei tìm kiếm hiểu vấn nạn mình đang mắc phải. Và điều đầu tiên anh kiếm tìm thấy đó là sự phi lý của thân phận, của hiện tại. Anh không biết tại sao mình bị bỏ rơi ở chốn này, anh không ko hiểu tại sao người khác cứ mặc nhiên chấp nhận hoàn cảnh bỏ rơi này cơ mà ko hề ngạc nhiên, ko hề tức giận, để vẫn tồn tại hồn nhiên như cỏ cây. Sự hiểu biết thoạt tiên sẽ đưa đến niềm tuyệt vọng và thuộc với nó là sự kiếm tra cứu giải pháp giải bay. Sự hiểu biết, bởi đó, đã gợi mở ra một con đường… “Đường về thơ giắt sau lưng, biết rằng tài mệnh đi tầm thường một đường…”. Dĩ nhiên khi bọn họ gọi tên cùng dàn bày phơi mở thể tính của nhỏ đường thì cùng lúc ấy “đường” vừa là khởi điểm cùng “đường” cũng sẽ là phổ biến cục, tức là nhỏ đường sẽ cùng lúc vừa ở phía trước vừa ở phía đằng sau ta. Con người sẽ rơi vào một tình huống lưỡng khả: đi về trước gồm thể sẽ bị rớt lại đằng sau cùng đi thụt lùi dọ dẫm thì có khả năng tiến về trước để triển nở thân phận cùng kiện toàn nhân vị. Cho nên khi chuẩn bị kêu gọi khởi sự lên đường nhưng nghe như hàm hồ nghịch nghĩa “còn ko một bận xoay về, đường xưa bao gồm ánh trăng thề quà gieo” (Bùi Giáng) nguyên nhân là lẽ ấy. Cái đó là dòng mà Husserl gọi là “dẫn thoái”. Và điều đó là đến kẻ khởi sự lên đường nhiều lúc phải hoang mang và sợ hãi “Tình buồn ngồi khóc lìa tan, ta buồn từ thuở sợ hãi lối về, đời như nhạn lạc đáy khe, bay lên cất cánh xuống vẫn nghe lưng chừng…” (Hoàng Long).

Bắt đầu từ đó, bé người, ở đây là Jinpei, mới tâm thành suy tư và kiếm tìm kiếm qua những hành động tất cả thể tái ban vạc mang đến đời bản thân một ý nghĩa sống, để tra cứu kiếm lại chính mình. “Tìm thấy ta rồi, sằng sặc cười, nước mắt cả một đời, thành một cái hư ảo, thế thôi?” (Hoàng Hưng).

Và mẫu vấn nạn nhưng Abe Kobo đặt ra với knhị triển qua nhân vật Jinpei liệu có giúp họ đào sâu với tát cạn hết ý nghĩa của tình thế để làm hành trang vào đời giữa lòng nhân loại hôm nay?

Hành động then chốt của Jinpei sau một lần vượt bay không thành đó là chấp nhận cư ngụ với hiện tại ở chốn này. Anh phải chấp nhận nơi lưu đày này làm cho chốn an cư. Đó là điều cơ mà Heidegger cũng nói tới. Con người không biết bởi sao bản thân bị bỏ rơi tại thế giới này với không biết mình sẽ đi về đâu, phải thế giới lưu đày này cũng đồng thời là chốn an cư. Nhưng con người phải search lại cho doanh nghiệp một ý nghĩa sống. Theo Heidegger, vì lẽ đó cơ mà con người khởi sự suy tư. Còn Abe Kobo mang lại Jinpei tựu thành thể tính con người qua việc sáng chế ra loại bẫy nước giữa vùng hoang mạc. Đó là hành động căn để, mang tính chất then chốt của tác phẩm. Hành động này cần được soi sáng vào chủ yếu nó. Vũ Quần Phương, Lúc viết bài bác tựa mang đến bản dịch Việt ngữ, cũng đã nhận thấy điều này, nhưng họ thật ngạc nhiên lúc thấy ông so sánh xiết bao hời hợt về hành động cốt tử đó. Mượn cách nói của triết gia V. Soloviev thì ông "đã “bơi nông” một cách đáng tởm ngạc”. Vũ Quần Phương viết: “Anh (tức Jinpei) nấn ná ở lại cũng chính vì chiếc bẫy nước. Anh đã vạc hiện ra bí quyết lấy nước giữa vùng thô khát này. Anh phải trao lại chiếc sáng tạo đó mang đến một ai đó. Cái phát minh sáng tạo đó, ác thay, chỉ gồm ý nghĩa với dân sở tại. Trước kia, anh chạy trốn họ, bây giờ anh đợi gặp họ. Tất cả sự rạm thúy của cuốn truyện nằm ở chi tiết này" 4.

Nếu sự “rạm thuý” của câu truyện này chỉ có thế thì còn gì là Abe Kobo? Chúng tôi có cảm giác như Vũ Quần Phương lấy xẻng đâm vài yếu xuống bề mặt tác phẩm rồi kết luận “thật là thâm thuý”, với chẳng cần bậm vai trung phong đến việc đào sâu với tát cạn ý nghĩa tác phẩm của mình đã “cạn” như thế nào cả. Xin thưa rằng việc phát minh ra loại bẫy nước ko phải là cớ để Jinpei ở lại chốn lưu đày chờ dân sở tại đến để “trao truyền y bát” mà lại hành động đó chỉ có ý nghĩa lớn với riêng Jinpei, với chỉ có Jinpei cơ mà thôi. Dân sở tại không cần biết đến điều đó. Jinpei đã kiếm tìm kiếm lại được thể tính nhỏ người qua hành động phát minh, đưa phẩm giá chỉ nhỏ người lên một chiều kích nhân bản cao nhất. Sáng tạo, tư duy cùng phát minh là để tồn tại, là ban mang đến đời người một ý nghĩa sống. Và vào việc chọn lựa ý nghĩa ấy, con người đạt đến một chiều kích trọn vẹn tự vì (cơ mà yếu tính của chân lý là tự vày cùng tự bởi vì là một đặc tính của bé người. Heidegger nói thế 5). Tự vì chưng ấy ko phải từ bên trên trời rơi xuống nhưng mà phải được cùng chỉ được tựu thành thông qua hành động của bé người. Rồi nhịp tự bởi ấy, may chăng sẽ nối kết một nhịp cầu tương giao vốn đã từng gãy đổ nhiều phen với cuộc sống này trong suốt chiều nhiều năm thế kỷ đau thương. Hành động phát minh sáng tạo là lời khẳng nhận quyết liệt của con người nhận chốn lưu đày này làm quê hương đích thực. Bởi thế nhưng mà Goethe đã mang đến Faust dịch câu mở đầu của Thánh Kinh “Khởi thủy là lời” thành “Khởi thủy là hành động”. Phải hành động, hành động quyết liệt, hành động triệt để.

Nói như một lời quyết liệt của Albert Camus “Vì muốn có tác dụng người đề nghị chối từ làm thần thánh”. Sáng tạo là chiến thắng của con người trước nghịch cảnh đau thương của tự nhiên cùng của giới hạn trong vòng da huyết của thân xác vật. Nên cuối cùng, Jinpei ở lại hố cat, dù là cơ hội thoát đi. Anh nhủ thầm chờ đến lần sau sẽ bay. Nhưng họ ai cũng biết rằng sẽ không có lần sau làm sao nữa. Jinpei đã qua loại bẫy nước đã làm lễ tuim thệ kết hôn với đời sống này, với hy vọng vào một niềm tin mai hậu của chiến thắng nhỏ người. Thế là quá đủ mang lại một kiếp sống hoang vu và nhỏ nhỏ xíu giữa lòng hố thẳm dương thế. Sự tự thắng vượt đó còn hướng nhỏ người đến một chiều kích rất việt khác nữa. Con người được tkhô giòn tẩy để đạt chiều kích nhân bản cao nhất, gột rửa dần tính thô lậu của thân xác vật để vươn lên nhân tính trong huy hoàng và rực rỡ. Đó chẳng phải là niềm vui sướng tột đỉnh của kiếp người xuất xắc sao?

Thế nhưng tại sao tên của Jinpei ko được nhắc tới ở tiêu đề truyện? Tại sao là Người đàn bà vào cồn cát nhưng mà không phải là “người đàn ông trong cồn cát”? Tại sao là “Sumãng cầu no onna” cơ mà ko phải là “Suna no otoko”? Đó là một ẩn ngữ nữa của Abe Kobo. Ta cần phải hiểu rằng hình ảnh người đàn bà chính là hình ảnh của đời sống. Chị chính là hình ảnh của một đời sống tối trầm lặng. Tự cuộc sống không có một ý nghĩa làm sao cả. Ta phải đánh thức cuộc sống bằng những hành động bao gồm ý nghĩa của cuộc đời ta. Và bao gồm qua những hành động đánh thức ấy, bé người ta triển nở toàn vẹn. Tại sao cuối cùng lại tất cả hình ảnh người phụ nữ chửa ngoài dạ con. Cái tnhì đã thành quyết nhưng chưa thành dạng nhân tính. Chúng chỉ cần đối chiếu với tác phẩm Faust của Goeth là ý nghĩa này tức thì lập tức sáng tỏ chói rạng trước mắt ta. Tại sao đứa nhỏ của Faust với cô gái Helemãng cầu lại cũng chết yểu? Bởi vị chúng ta còn lưỡng lự chưa dám dấn thân thực sự để kết hôn với đời sống. Jinpei chưa thực sự chấp nhận cuộc sống. Chấp nhận của Jinpei mới chỉ là nửa vời. Anh vẫn nuôi ý định vượt bay vào một ngày làm sao đó.

Có một sự trùng lặp làm sao ngẫu nhiên ở đây không khi Jinpei vừa được dạo bước bên ngoài hố cat thì trên chiếc xe pháo cứu thương người phụ nữ đang quằn quại bởi đau đớn. Dĩ nhiên với một bậc thầy như Abe Kobo thì chẳng gồm ngẫu nhiên làm sao ở đây cả. Chi tiết này hẳn phải bao gồm dụng ý gì chứ. Câu trả lời hẳn nhiên là lúc anh vẫn còn tồn tại ý ly knhì với cuộc sống thì những hoa trái nhưng anh thu lượm tích cóp bao năm cùng những nhịp cầu tương giao bấy thọ anh tạo dựng bỗng chốc sẽ phải gãy đổ chảy tành. Anh phải dấn thân toàn vẹn, phải ngỏ lời giao ước quyết liệt với cuộc sống bằng một cái thể xác này trăm năm. Jinpei chế tạo được loại bẫy nước để tra cứu lại bản thân và ban cho đời mình một ý nghĩa sống thì người phụ nữ tất cả thai. Jinpei nuôi ý định vượt bay và thực sự đã dạo bước bên cạnh hố cát thì người phụ nữ quằn quại hư tnhị. Còn ẩn dụ nào rõ ràng hơn thế nữa? Các biểu tượng tự tương chiếu soi sáng sủa lẫn nhau lấp lánh khôn hàn như thế cơ mà sao một người như Vũ Quần Phương lại ko cần biết tới và cứ tự huyễn hoặc rằng bản thân đã đào sâu đến mức trầm tích cuối thuộc. Cùng hội cùng thuyền văn chương với nhau “đôi lứa bên trời tầm thường lận đận” như thế ngoại giả ngộ nhận nhau một cách tàn khốc như thế thì trách rưới làm thế nào ta ko than một lời của Khổng Tử mang lại được: “Cây lương mộc tất cả lẽ đổ chăng? Người quân tử tất cả lẽ nguy chăng?”. Và làm sao mà người quân tử ko gửi tấm lòng u uất của bản thân vào cỏ cây, và để bên trên trán mình khắc ghi những ngọn sóng bạc đầu?

Và Khi ta hiểu được tình tiết trang trọng ưu liệt của việc khám phá ra dòng bẫy nước của Jinpei, thì tác phẩm vụt trở yêu cầu rực rỡ trong một giản đơn tính bùng sáng sủa. Và ta sẽ hiểu truyện này còn có một liên hệ tam giác giữa Jinpei, cái bẫy nước và người đàn bà. Đó là mối liên hệ thiết thân giữa nhỏ người và cuộc sống. Bằng thiết yếu loại bẫy nước, Jinpei đã tuim thệ hứa hôn với đời sống, vui vẻ xây dựng một đời sống an cư giữa chốn đọa đày. Cái bẫy nước đó là sợi dây siết chặt Jinpei vào người đàn bà. Và như thế, người đàn bà đã níu kéo được Jinpei. Và như thế Jinpei đã níu kéo được bao gồm mình. Và như thế, con người (qua hình tượng Jinpei) không còn search biện pháp chạy trốn khỏi cuộc sống (qua biểu tượng người đàn bà) cùng hoàn cảnh (qua biểu tượng hố cát), cơ mà tìm cách bình thường sống với bao gồm nó, bằng bao gồm khả năng của mình, bằng bao gồm sự chấp nhận của mình đầy can đảm.

Xem thêm:

Và đến đây, ta tất cả thể nói rằng “truyện chỉ bao gồm thế thôi”. Một câu kết luận nhẹ tựa lông hồng mà lại để đi đến đó họ phải mệt mỏi trèo qua từng nào ngọn núi của tư duy. Đó mới chính là cốt tủy của những lời nhẹ nhàng nhưng trầm trọng sau đây của Tô Đông Pha: “Lô sơn yên tỏa Chiết Giang triều, vị đáo bình sinh hận bất tiêu, đáo đắc bản lai vô biệt sự, Lô Sơn im tỏa Chiết Giang triều”.

Vâng, vẫn là “khói tỏa Lô Sơn sóng Chiết Giang” thôi. Vâng, cùng hiện tượng thời gian làm sao cũng như nhau thôi. Chỉ bao gồm bản chất, chổ chính giữa thế giờ đây đã đổi khác. Và ai đã qua mấy dặm “đoạn trường”, thì mới biết bé đường đến được một bến bờ cũng thật sự trầm kha? Người đọc sẽ trách cứ người viết là tại sao phải dùng Martin Heidegger để soi chiếu với Abe Kobo. Thưa rằng từ Abe Kobo đến Oe Kenzaburo đều trải qua những mon năm của chiến toắt thế giới thứ nhị nên dễ dàng thấm thía vị cay đắng giòn mỏng của thân phận nhỏ người trong guồng cù của lịch sử. Và vị thế nhưng mà trong tác phẩm của bản thân, họ xoáy sâu vào sự hiện sinch của nhỏ người là điều tất nhiên thôi.

Một thiền sư Trung Quốc đã tất cả một nhận xét thoạt nghe qua thấy rất hàm hồ “Thiên hạ bảo Quách Tượng chụ giải Trang Chu. Riêng ta lại đến rằng Trang Chu chụ giải mang lại Quách Tượng” 6. Mượn phương pháp nói ấy, ta cũng có thể bảo rằng “dường như không phải Abe Kobo chụ giải Heidegger nhưng chính Heidegger chú giải mang lại Abe Kobo vậy…”. Một phương pháp nói thật hàm hồ.

Nhưng ngẫm đến kỹ, cách nói ấy hàm hồ thật chăng? Ta không biết chắc. “Nhân gian tận kiến thiên sơn hiểu, thùy thính cô viên đề xứ thâm?” (Tuệ Trung Thượng Sĩ). (Nhân gian đều thấy nghìn non sáng, ai lắng nghe ra tiếng vượn trầm?”). Câu nói xa vắng này có gợi mở một khải thị nào chăng?

Ta chỉ biết rằng qua cách nói tưởng chừng như hàm hỗn song trùng nhị bội ấy bao gồm nói lên một điều là mặc dù văn chương và triết lý cư ngụ bên trên những đỉnh núi tách biệt hẳn nhau nhưng đều quy nhìn về một hướng duy nhất. Hướng đích nền tảng ấy với thương hiệu Thân - Phận - Con - Người.

Mộc Các, Sài thành, mon 11/2005

--------------

Chú thích:

1:Trích dẫn theo Phạm Vĩnh Cư, M. Bakhtin, Lý luận và thi pháp tiểu thuyết, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, tái bản 2003, Lời nói đầu, trang 13. 2:Đoàn Văn Chúc, Văn hoá học, NXB Lao động, Hà Nội, 2004, trang 339. 3:Người đàn bà vào cồn cát, Abe Kobo, Bản dịch của Vũ Tuấn Kkhô nóng với Giang Hà Vị, NXB Văn học, Hà Nội, tái bản 1999. 4:Sđd, trang 211. 5:Martin Heidegger, Về yếu tính của chân lý, bản dịch của Trần Công Tiến, Ca dao xuất bản, TP Sài Gòn, 1975, xin coi từ trang 29 đến 32, phân đoạn “nền tảng của sự khả thể hoá một mê thích đáng tính”. 6:Trích dẫn theo Phùng Hữu Lan, Đại cương triết học sử Trung Quốc, Bản dịch của Nguyễn Văn Dương, NXB Thanh niên, tái bản 1999, trang 30.