Chùm thơ thu của nguyễn khuyến

It looks like your browser does not have JavaScript enabled. Please turn on JavaScript and try again.

Bạn đang xem: Chùm thơ thu của nguyễn khuyến


*

*

It looks lượt thích your browser does not have JavaScript enabled. Please turn on JavaScript & try again.

Xưa nay, về ba bài thơ viết về mùa thu của Nguyễn Khuyến phần đa được các nhà thơ, đơn vị văn, các nhà nghiên cứu và phân tích văn học, nghiên cứu và phân tích văn hóa đánh giá và nhận định rằng: Đó là những tranh ảnh thơ bất hủ, quánh tả cảnh ngày thu làng quê Đồng bởi Bắc Bộ, nhưng vẫn còn đó nhiều ý nghĩa, ý tứ, cái hay, cái đẹp tiềm ẩn, khiến người đời sau ko ngừng xong mực bình luận, phân tích, nghiên cứu và phân tích và ca ngợi. Trong bài viết này, chúng tôi xin tất cả thêm một vài ba suy nghĩ, góp phần thêm sáng sủa tỏ.

          Đọc tía bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, người đọc thường nhìn thấy ngay được ở kia có cha tầng không khí được miêu tả: Tầng bên trên cao là khung trời thu (bài “Thu vịnh", tức “Vịnh mùa thu"); Tầng trên mặt đất, phương diện ao (bài “Thu ẩm", tức “Uống rượu mùa thu"); và Tầng ở dưới nước/ mặt đáy ao (bài “Thu điếu", tức “Câu cá mùa thu").

                                                        bài xích “Thu vịnh"

                                           Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,

                                           đề xuất trúc lỏng chỏng gió hắt hiu.

                                           Nước biếc trông như tầng khói phủ,

                                           tuy vậy thưa nhằm mặc trơn trăng vào.

                                           Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,

                                           Một tiếng trên ko ngỗng nước nào.

                                           Nhân hứng cũng vừa toan đựng bút,

                                           nghĩ về ra lại thẹn với ông Đào.

          Ở bốn thế ngồi hoặc tựa gối, qua tuy vậy cửa, đơn vị thơ ngước nhìn khung trời thu cao vời vợi, xanh ngắt mấy tầng mà cảm giác thơ. Và, rồi từ trên cao xanh ấy, cứ thấp dần, cảnh vật mùa thu hiện lên mọi khi một gần: Trời thu xanh ngắt mấy tầng trên cao - đề xuất trúc lổng chổng gió hắt hiu - Nước biếc trông như tầng khói đậy - tuy vậy thưa để mặc nhẵn trăng vào - và, qua song cửa thấy mấy chùm hoa trước giậu. Duy chỉ tất cả một âm nhạc trong không trung mung lung vang vọng: “Một tiếng trên không ngỗng nước nào"

          nhiều người dân cho rằng, sẽ là tiếng đồng vọng không xác minh trong không gian; đa số người lại nhận định rằng đó là âm hưởng trong tâm địa tưởng tác giả (xin phân tích ở cuối bài viết).

          Ở bài bác thơ này, để biểu lộ không gian ngày thu cao lồng lộng, với nền cảnh khung trời xanh ngắt, người sáng tác đã sắc xảo sử dụng ưu thế của âm vần giờ Việt. Âm hưởng chủ yếu của bài xích thơ là vần Ao - một âm vực mở: mấy tầng Cao, nhẵn trăng Vào, ngỗng nước Nào, với ông Đào.

              bài bác “Thu ẩm"

  Năm gian nhà cỏ rẻ le te,

  Ngõ trúc tối sâu đóm lập loè.

  sống lưng giậu lất phất màu sương nhạt,

  Làn ao lấp lánh bóng trăng loe.

Xem thêm:

  da trời ai nhuộm nhưng mà xanh ngắt,

  mắt lão không vầy cũng đỏ hoe.

  Rượu tiếng rằng hay, tốt chẳng mấy,

  Độ năm ba chén đã say nhè.

          giờ đồng hồ thì không gian mùa thu cứ như dần xuống thấp: từ năm gian công ty cỏ xuống ngõ trúc tối sâu, nhằm rồi xuống tiếp nữa, cùng bề mặt nước/ mặt ao, với láng trăng loe tủ lánh. Trong loại say của thi nhân, theo hướng nhìn ngang lại như tốt dần, Nguyễn Khuyến thấy dòng ảo từ (trong) loại thực, đề nghị nhà tranh hóa ra nhà cỏ, bởi vì trên mặt đất liệu có còn gì khác thấp rộng cỏ, và tiếp đến thấp hơn thế nữa là mặt nước/ phương diện ao! Theo lăng kính tầm nhìn ấy thì ngõ trúc cũng thẳm sâu vào màn tối sâu. Tác giả đã lựa chọn âm hưởng chủ đạo của bài bác thơ là âm vần Oe, giờ Việt thường được sử dụng âm vần này để biểu chỉ một thiết diện (bề mặt): đóm lập Lòe, trơn trăng Loe, mắt đỏ Hoe.

          Như vậy, không khí mùa thu ở bài bác thơ này như thay được thu lại, dồn nén xuống khía cạnh đất, mặt nước, để sau cuối in hình xuống đáy nước ao trong bài xích “Thu điếu".

           bài bác “Thu điếu"

Ao thu lạnh lẽo nước vào veo,

Một loại thuyền câu nhỏ xíu tẻo teo.

Sóng biếc theo làn tương đối gợn tí,

Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo.

Tầng mây lửng lơ trời xanh ngắt,

Ngõ trúc quanh teo khách vắng ngắt teo.

Tựa gối buông phải lâu chẳng được,

Cá đâu ngoạm động bên dưới chân bèo.

Ở bài bác thơ này, người sáng tác nhìn xuống ao để cảm xúc miêu tả, yêu cầu mới thấy: nước trong veo, sóng nước gợn tí, mẫu lá đá quý theo gió sẽ chuyển vèo xuống ao; cùng thấy không khí mùa thu với tầng mây lửng lơ trên khung trời xanh ngắt, cùng với ngõ trúc thực in hình đáy nước, khi chạm chán xao cồn sóng nước nhưng mà khúc xạ thành ngõ trúc xung quanh co. Nói không giống đi, tác giả miêu tả không gian ảo của trời đất, cảnh vật mùa thu dưới ao thu. Ở đó độ cao không còn, là âm, hay hotline là độ sâu.

Như vậy, Nguyễn Khuyến đã miêu tả không gian mùa thu từ dương cực kì (bầu trời cao xanh ngắt) đến âm cực kì (bầu trời thăm thẳm in lòng nước ao thu), nên mọi cảnh đồ dùng cứ thấp dần, tưởng như chìm xuống mang lại độ sâu bất tận. Trong bài xích này Nguyễn Khuyến đã khéo vận dụng ý nghĩa của âm vần giờ đồng hồ Việt, cùng với vần Eo là âm hưởng chủ đạo: nước trong Veo, nhỏ bé Tẻo teo, sẽ chuyển Vèo, khách hàng vắng Teo, dưới chân Bèo. Đó là đông đảo từ mang trong thành ngữ “tí tẹo tèo teo", sử dụng biểu có một vật thể bé dại bé, hoặc đầy đủ vật thể nhỏ tuổi bé vẫn trong xu hướng nhỏ bé dần, tưởng chừng như sắp biến hóa mất: “Một dòng thuyền câu nhỏ bé tẻo teo"

Chiếc thuyền câu đã bé bỏng tẻo teo như vậy, thì fan ngồi bên trên thuyền ấy còn phải nhỏ nhắn đến mức núm nào!; vả lại, chẳng ai đi câu cá trong cảnh ao thu giá buốt lẽo, nước trong veo! vị vậy tất cả lẽ, cuộc câu cá này là tác giả tưởng tượng ra; với nếu nó tất cả thật thì cũng không nhằm mục tiêu mục đích là câu (được) cá.

Rốt cuộc, “Thu điếu" chỉ cốt ý nói về chuyện câu cá. Chuyện này ám ảnh Nguyễn Khuyến buổi từ quan đến suốt đời.

 

Lại xin nói đến ông Đào ở bài bác “Thu vịnh". Ông Đào Tiềm sống thời nhà Tấn bên Trung Quốc, là một trong những ông quan liêu sống thanh bạch tuy thế tính tình phóng khoáng, tốt uống rượu, thưởng hoa và làm thơ văn, nên bọn người xấu ghen tuông tị, siểm nịnh lên vua rằng ông tốt chểnh mảng việc công, vua nghe theo. Từ quan liêu về sinh sống ẩn, ngày ngày ông chăm sóc mấy khóm cúc, hòng quên đi thời cuộc, tuy nhiên không thể, nên bao gồm viết truyện “Đào Nguyên ký" (tức bài “Ký mối cung cấp đào"). Bài xích ký nói rằng: tất cả một người câu cá bên trên sông. Sông chảy gửi thuyền câu của ông ta trôi đi. Theo cái trôi, sông mỗi một khi hẹp dần lại rồi thành suối, cho đến khi thuyền không trôi được nữa, mắc lại sống khe núi. Người câu cá tách thuyền và đi vào hang núi, càng vào sâu, hang càng thon thả lại. Ông lách tín đồ qua, thì đột thấy trước mặt  chói loà, một nhân loại mở ra: cây trái sum xuê, muông thú vui vầy; fan đi cày, tín đồ đi cấy, bạn dệt vải vóc se tơ; trai gái vẻ khía cạnh hớn hở. Bao gồm ông lão râu tóc bội bạc phơ ra đón, từ bỏ nói là ông phụ thân họ lánh nạn bên Tần chạy vào đây, từ đấy xây hình thành một quốc gia cực thịnh, mọi fan sung sướng, hòa đồng, hoan lạc. Ông lão hỏi chuyện bên ngoài, tín đồ câu cá kể cho biết: bây giờ đã là nhà Tấn, đương sự rối ren, làng mạc hội loạn lạc, bồ li tao, đơn vị nhà li tán… từ đời Tần đến Tấn vẫn 4 đến 5 trăm năm rồi… bạn câu cá hỏi cũng muốn về thăm Tấn không, mọi tín đồ đều rung lắc đầu, bởi không muốn dời một làng hội giỏi đẹp mang đến một xã hội xấu xí như vậy. Nghe vậy bạn câu cá đơ mình bừng tỉnh. Hoá ra ông ta vẫn ngồi bên trên thuyền câu, giữa mẫu sông nước chảy, vừa qua một giấc mộng.

            Đọc truyện trên, Nguyễn Khuyến đã biểu thị cảm nghĩ về trong bài xích thơ “Độc Đào Nguyên ký kết hữu cảnh", tức “Cảm xúc khi gọi Đào Nguyên ký". Bài xích thơ như sau:

                                           nguồn Đào suối không còn lại non khơi,

                                           cửa tới cung tiên đang mở rồi,

                                           vùng ấy, bận nhìn bên cạnh toán,

                                           Năm trăm xuân hạ bặt tăm hơi.

                                           Trầm dìm say lả bên đèn tỏ,

                                           Bảng lảng trở lại bóng hạc côi.

                                           Đáng giận, Đường - Ngu tín đồ chẳng thấy,

                                           Lại qua chỉ thấy Tấn - Tần thôi.

                                                                             (Nguyễn Văn Huyền dịch)

          Đường - dại dột thuộc đời vua Nghiêu, vua Thuấn, tương truyền cũng thịnh trị, thái bình, hòa mục như ở vùng Đào Nguyên, là 1 trong quốc gia, xóm hội không có thật. Qua đó, Nguyễn Khuyến đã biểu lộ thái độ bất bình khi nhắc tới những đời nhà Tần, bên Tấn:

                                            “Khả hận Đường - ngốc nhân bất kiến

                                             Vãng lai chỉ thị Tấn - Tần gian"

                                             (Đáng giận, Đường - Ngu tín đồ chẳng thấy

                                              Lại qua chỉ thấy Tấn - Tần thôi)

          Như vậy, tín đồ câu cá vào “Đào Nguyên ký" thiệt giống fan câu cá trong “Thu điếu". Nguyễn Khuyến sẽ mượn bài toán câu cá ngày thu để ngồi hoài cảm câu chuyện đẹp mà lại ảo của vượt khứ. Chỉ khi có tiếng cá ngoạm bóng (“Cá đâu gắp động bên dưới chân bèo"), ông mới sực tỉnh, về với thực tại, cùng với nỗi sầu nhức thời nắm buổi Nho tàn, nước nhà bị ngoại bang phương Tây xâm lược. Ông như trơn hạc bé cô đối chọi của fan câu cá kia, bảng lảng trở lại hiện thực của một buôn bản hội loạn lạc, tang thương.

          Ở bài “Thu vịnh", xưa nay chưa có ai giải thích thoả đáng đa số câu: “Một tiếng trên không ngỗng nước nào", “Nghĩ ra lại thẹn cùng với ông Đào". Theo bọn chúng tôi, rất có thể dựa  vào kỳ tích nhân đồ dùng ông Đào Tiềm với điển tích văn học “Đào Nguyên ký" để giải thích: Ông Đào Tiềm về sống ẩn, bề ngoài muốn quên đi nạm sự, nhưng trong thâm tâm vẫn cảm hoài một thôn hội tốt đẹp nhưng mộng tưởng trong thừa khứ, vẫn uống rượu thưởng hoa và có tác dụng thơ, chả lẽ mình (Nguyễn Khuyến trường đoản cú vấn) trước không khí mùa thu tuyệt đẹp nhất lại làm lơ những kể nhớ về chiếc đẹp, ý muốn quên đi, cất bút không có tác dụng thơ, nhưng lại nghĩ tới ông Đào mà thẹn! Theo mạch liên kết những hình tượng: Ông Đào, truyện “Đào Nguyên ký", câu thơ “Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái", rất có thể suy ra nghĩa của câu “Một giờ đồng hồ trên ko ngỗng nước nào" - là music từ vượt khứ vọng về trong tâm tưởng Nguyễn Khuyến, giữa không khí mùa thu ngập tràn, ông cứ ngỡ như thể ở trên không trung vang vọng.​